Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Camee-modelbaan

Camee-modelbaan
[200×50 cm²]

De meeste model­banen op deze site zijn behoorlijk star. Dit komt omdat ik vaste railstukken en nauwelijks flexibel spoor gebruik. En ik wil de beschikbare ruimte maximaal benutten. Dus in veel gevallen ziet het er allemaal een beetje kunstmatig uit. Maar zoals ik al eerder zei, het modelbedrijf staat voor mij boven alles, dus er moeten compromissen worden gesloten. Ik heb geprobeerd minder star te zijn met mijn plan “Diorama”. Ik heb grote boogstralen gebruikt om een natuurlijkere uitstraling te krijgen. Maar kan deze manier van ontwerpen worden verbeterd?

In Europa zijn de meeste kleine model­banen gebaseerd op een ovale of een in elkaar gedraaide achtvorm. De eerste ontwerpen van deze zijde (set 1) zijn op dat principe gebaseerd. Maar dan moeten er veel compromissen worden gesloten. Aan de andere kant hebben de Britse modelspoor­enthousiastelingen een andere benadering gekozen. In Groot-Brittannië zijn de huizen ook klein en is er weinig ruimte. C.J. Freezer beschrijft in zijn boek “A home for your railway” veel mogelijk­heden om een beetje ruimte te vinden voor een layout. De gepresenteerde oplossingen zijn nog steeds valide, maar een andere trend houdt al geruime tijd aan: kleine verplaatsbare model­banen. Als je een modeltreintentoon­stelling bezoekt, heb je ze vast wel eens gezien. Iain Rice heeft een heel boek gewijd aan dit type model­banen: “Creating Cameo Layouts”. Ik raad u ten zeerste aan dit boek van kaft tot kaft te lezen.

Een camee (Engels: cameo) is een juweel of ‘een literaire schets, een kleine dramatische scène of iets dergelijks dat het onderwerp effectief presenteert of weergeeft’. Beide beschrijvingen zijn zo ongeveer van toepassing op een camee-modelbaan. Een camee-modelbaan is er een baan waarbij:

  • De in 3D-gemodelleerde scène wordt gecombineerd met een 2D-achtergrond.
  • Achtergrond, vleugels en andere displayhulpmiddelen zetten laten de modelbaan beter uit de verf komen.
  • Zorgvuldig overwogen en ingebouwde verlichting zorgt voor natuurlijke verlichting van de gemodelleerde scène.
  • Noodzakelijke verdekte opstel­sporen “achter de coulisse” verlengen de baan.
  • Pootconstructies geven het model weer op een “natuurlijke” kijkhoogte.
  • Noodzakelijke elektrische en mechanische bedieningselementen zijn ingebouwd in de baan.

In Noord-Amerika is deze trend nooit overgeslagen. Natuurlijk zijn er ook daar veel rangeerbaantjes gemaakt. Maar de meeste zijn in een of andere vorm op zichzelf staand. Ze hebben verdekte opstel­sporen om treinen weg te zetten. Hoewel verdekte opstel­sporen daar ook populairder worden, vind ik het een goed idee dat je alle beschikbare ruimte gebruikt als zichtbaar gebied. Door opstel­sporen aan beide zijden van de baan te koppelen, wordt de lengte van de baan verdubbeld. Dit is besproken voor mijn ontwerp “Stadsbaan”.

Mijn zelfopgelegde uitdaging

Dus gaf ik mezelf twee uitdagingen: een camee-modelbaan maken zonder verdekte sporen maar met rangeer­mogelijk­heden (Amerikaanse stijl) en met vaste railstukken, in dit geval Märklin C-rails. Ter inspiratie kwam ik de modelbaan “Bawdsey” tegen, oorspronkelijk gebouwd door wijlen Chris Matthewman. Er waren plannen om de baan uit te breiden met een nieuw segment: Bawdsey Ferry. Ik nam de schets als voorbeeld voor mijn ontwerp. Het heeft een uitgesproken charme die ik niet kon weerstaan. Op de een of andere manier dacht ik dat het mogelijk zou moeten zijn om de hele scène op een plaat van twee meter lang te persen.

De baan natekenen met Märklin-rails was inderdaad vrij eenvoudig. Om een natuurlijker uiterlijk te krijgen, heb ik de sporen met grote radius gebruikt voor bochten, met enkele nauwelijks merkbare uitzonderingen. In deze kleine setting was het tot mijn spijt niet mogelijk om wissels met een grote radius te gebruiken. Al met al ben ik best tevreden met het algehele resultaat.

Met een drie-railsysteem zoals Märklin zijn straatsporen altijd een probleem. De haven in de rechter benedenhoek heeft een straatspoor in de kade. YouTube-gebruiker marklinfromsweden heeft een zeer interessante video gemaakt over hoe je straatsporen kunt maken met Märklin. Als je de instructies aan het einde van de video volgt, weet je hoe je M-rails naar straatspoor converteert. Daarom heb ik M-track stukken gebruikt voor het havenspoor. De standaard M-rails rechte 5106 kan tweedehands goedkoop worden aangeschaft voor minder dan een euro. Dus als je een stuk of twee verspilt, slaat dat geen gat in het budget. Als alternatief kunt u hiervoor ook K-rails gebruiken. In onderstaand plan ziet u de railstukken voor beide mogelijk­heden.

Camee-modelbaan
Tot slot

Ik wil niet in detail ingaan op hoe u deze baan moet bedienen. Maar als u wat opstel­sporen buiten de scene wilt toevoegen, is de mogelijk­heid er met een paar kleine aanpassingen. Het zou me zeker verbazen wanneer een camee-modelbaan, gebouwd met Märklin-rails, op een tentoon­stelling zou verschijnen. Deze baan is voldoende draagbaar om voor dat doel te dienen. Maar op de een of andere manier worden drie-railsystemen niet gewaardeerd door serieuze modelbouwers. Ondanks het feit dat er in Duitsland met dit systeem echt geweldige banen zijn gebouwd.

 De onderstaande foto toont de kade in de fabriek van Kirow Ardelt GmbH in Eberswalde, Duitsland. Zoals altijd hou ik van de sfeer op deze particuliere spoorwegen. Voor mij is het zeker een inspiratie.

Kirow Ardelt GmbH

— Advertentie —