Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Cirkelen tussen twee stations

Modelbaan met twee stations
[140×110 cm²]
 Station
 Goederen­loods
 Laadperron
 Halte
 Fabrieks­loods
 Kantoorgebouw
 Draaischijf
 Overgave­spoor

Dit plan richt zich op vrachtvervoer omdat dit de meeste operationele waarde heeft. Het vrachtverkeer draait om het centrale industriegebied. De sporen zijn aan elkaar verbonden middels een draaischijf. Dit is tamelijk normaal in centraal Europa, het is vaak te zien in Zwitserland. Ze worden gebruikt om sporen rond gebouwen te leiden. Hier benutten we de draaischijf om sporen toe te voegen waar het niet zou gaan met normale wissels. Omdat dit plan gebruik maakt van Fleischmann Profi rails heb ik hun handdraaischijf gebruikt. Ik beveel aan om dit speelgoedachtige ding te verbeteren, bijvoorbeeld door een mechanische of elektrische aandrijving toe te voegen. Er zijn ook wat goederenaccomodatie bij het station: een goederenloods en een verhoogde zijlading.

Ik heb twee overgavesporen ingetekend. Door deze sporen te verbinden met een “fiddle yard” worden de operationele mogelijk­heden snel uitgebreid. Ze zijn niet noodzakelijk voor de rangeerbewegingen op deze modelbaan.

Alleen aan de spoorweg gerelateerde gebouwen zijn ingetekend. Hoe u de baan verder aankleedt ligt aan uw fantasie. Persoonlijk zou ik meer gebouwen toevoegen om de krappe bogen meer aannemelijk te maken. Een trein die zich door nauwe bogen tussen gebouwen wurmt ziet er beter uit dan krappe bogen in een open landschap.

Personenvervoer

Het voorgaande ontwerp kende geen passagiersvervoer. Maar ik weet dat de meeste (Europese) lezers zich toch een vorm van passagiersvervoer wensen. Dit ontwerp heeft ruimte voor een beperkte vorm van passagiersverkeer. Een railbus kan tussen twee punten heen en weer rijden. Het is niet veel, maar u kunt niet meer verwachten van een baan met deze omvang. De personen­trein rijdt van het station bij punt  naar de halte bij het overgavespoor bij punt . Er is plaats voor een klein stationsgebouw bij punt  zodat uw basisbehoeften gedekt zijn.

Ik denk dat dit het maximum is wat u kan verwachten van een kleine modelbaan van 1½ . Er is echt geen ruimte voor meer. Wanneer u twee “fiddle yards” toevoegd op de punten  kunt u verschillende personen­treinen laten rijden tussen beide “fiddle yards”. Hoe u dergelijke “fiddle yards” bouwt wordt hier niet verder uitgewerkt. Zonder “fiddle yards” kunt u een kleine personen­trein laten pendelen tussen de punten . Wanneer de personen­trein is opgesteld bij een van deze punten wordt het goederenvervoer niet gehinderd.

 Een railbus, hier de VT10 van de GKB in station Voitsberg op 30 juni 2006, is zeer geschikt om het personenvervoer tussen beide stations te verzorgen. Deze railbus was als model te koop bij Fleischmann in schaal H0, artikelnummer 481174.

VT10 der GKB am Bahnhof Voitsberg
Verdekte opstel­sporen

De meeste van de plannen die ik hier toon hebben geen verdekte opstel­sporen. Verdekte opstel­sporen worden gebruikt als onzichtbare stations, waar treinen achter de coulissen opgesteld kunnen worden. Het is de plaats waar u uw treinen kunt aanraken en nieuwe treinen handmatig kan samenstellen. De verdekte opstel­sporen representeren de buitenwerled van uw baan, waar treinen van aankomen en naar vertrekken. tegenwoordig schijnen verdekte opstel­sporen verplicht te zijn. U zult geen Duits sporenplan vinden zonder verdekte sporen. Ingewikkelde spiralen leiden de treinen naar opstel­sporen onder de oppervlakte. Sommige plannen hebben een complexer sporenplan voor onder de grond dan voor erboven. Enkele schrijvers [Cordes, Ivo: Ideenreiche Modellbahn-Anlagen] gebruiken gebouwen en heuvelruggen om treinen onder te bewaren. Deze plannen zijn heel slim in elkaar gezet. Maar voorzichtigheid is hier geboden.Laat me beginnen met te zeggen dat verdekte opstel­sporen zeer nuttig kunnen zijn. Het maakt het mogelijk om met een realistische dienstregeling te rijden. Het maakt het mogelijk treinen op te bergen zodat een grotere variatie van treinen op uw baan kunnen rijden zonder dat de baan te vol raakt met materieel. De zaken die we echter in het oog dienen te houden zijn:

  1. Constructie: soms is de constructie van de ondergrond, het houtwerk, erg complex om de spiralen naar de verdekte stations te realiseren. Het kan goed werken op grote banen met veel ruimte maar bij kleine banen heeft u alle ruimte die beschikbaar is nodig. De precisie waarmee u dan moet bouwen is dan erg groot omdat u tegen de limieten aanzit voor wat betreft spoorstralen en hellingshoeken. Soms denk ik dat u een volleerde timmerman dient te zijn om het te bouwen. Wanneer u een grote ondergrondse wereld bouwt wordt de transporteerbaarheid van uw baan minder. De totale hoogte van de baan kan groeien tot 50 cm of meer. Dat maakt het moeilijk de baan te dragen.
  2. Zichtbaarheid: ik denk dat u een natuurlijke behoefte heeft te zien wat er aan de hand is in uw ondergrondse station. Wanneer het station automatisch wordt bedient wilt u natuurlijk controleren of alles naar wens verloopt. Of wanneer er iets verkeerd gaat wilt u weten wat er waar verkeerd is gegaan. Op kleine banen worden de verdekte opstel­sporen ook gebruikt om te rangeren. Dan is een goede zichtbaarheid verplicht.
  3. Toegankelijkheid: wanneer u weet dat er iets verkeerd is gegaan wilt u iets eraan doen. U wilt handmatig ingrijpen zonder dat u uzelf, uw rollend materieel of uw baan beschadigd. Dit punt gaat hand-in-hand met zichtbaarheid. Tasten in het duister is geen optie. En wanneer u kwetsbare delen van uw landschap moet verwijderen of optillen om uw treinen te kunnen bereiken, gaat de lol er snel vanaf. De kans dat details beschadigd raken is vrij hoog.

 Ik heb het sporenplan gewijzigd om er verdekte opstel­sporen aan toe te kunnen voegen. Dit alternatief heeft een gemiddeld verdekt station met twee sporen, aangeduid met . Spoor kan worden gebruikt als uithaalspoor voor de industriesporen . Of het kan gebruikt worden als extra opstel­spoor. U kunt de lokomotief laten omrijden met dit plan. U kunt de sporen gebruiken om lokomotieven of wagens weg te zetten. U kunt nooit genoeg opstelruimte hebben. Het verdekte station wil ook ruimte hebben, zodat het plan iets toegenomen is in diepte. Het belangrijkste nadeel van het plan is de beperkte lengte van de sporen . Het beperkt de lengte van de treinen tot zo’n 60 cm. Dat is niet veel. U dient zich wel te realiseren dat u bij de achterkant van de baan moet kunnen komen om bij het verdekte station te kunnen komen. De baan is te diep om de treinen te kunnen bereiken vanaf de voorzijde van de baan. Het zou ideaal zijn wanneer u om de baan heen kunnen lopen. wanneer u de baan in een hoek of tegen een muur moet plaatsen zult u moeten proberen de baan beweegbaar te maken zodat u de achterzijde kan bereiken. Het zal moeilijk worden deze baan te bedienen zonder toegang tot de achterkant.

Modelbaan met verdekte opstel­sporen
[140×120 cm²]
 Verdekte opstel­sporen
 Uithaal­spoor
 Industrie­sporen
 Extra opstel­sporen
 Achtergrond

 Om het nadeel van de korte treinlengte te compenseren heb ik het plan herontworpen en veranderd in een baan met een kopstation. Het ovaal is verdwenen. Aan het einde van de opstel­sporen is een draaischijf geplaatst. Met behulp van deze draaischijf kunt u uw lokomotieven omrijden. Het uithaalspoor voor de industriesporen eindigt ook op de draaischijf. Maar de lengte van het uithaalspoor wordt erg klein. U kunt spoor gebruiken om wagens weg te zetten, maar u kunt maar één wagen tegelijkertijd wegzetten. Dat kan dus nogal wat tijd kosten. Het is geen ideale oplossing maar alles hangt af van hoe u de rangeerbewegingen wilt inrichten. Dit verdekte station wil ook ruimte hebben, dus het plan is iets toegenomen in lengte. Maar door het verdwijnen van het ovaal is de diepte afgenomen. Ik denk dat het verlies van het ovaal niet groot is. In het originele plan zouden de passagierstreinen ook heen-en-weer rijden tussen twee stations. Nu moeten de goederen­treinen ook zo rijden. Hiertegen zie ik weinig bezwaren. Maar misschien kan een ander herontwerp dit plan nog meer verbeteren?

Modelbaan met verdekt kopstation
[150×100 cm²]
 Verdekte opstel­sporen
 Goederen­opstel­spoor
 Industrie­sporen
 Doorkijk onder overbrugging

 Dit alternatief maakt gebruik van PECO Setrack. Het uithaalspoor voor de industriesporen is iets langer geworden. In een vorige versie gebruikte ik alleen Setrack rails, maar ik misde de Engelse wissel in het assortiment. Ik heb daarom gekozen voor een combinatie met het Streamline Universal code 100 assortiment. Alleen de meegebogen wissels zijn, vanwege de kleine boogstralen, van Setrack. Dit alles leidt tot een redelijke aanvaardbaar resultaat.

Modelbaan met verdekt kopstation
[150×100 cm²]

Deze baan is een combinatie van de voorgaande twee ontwerpen. Het ontwerp is nog niet perfect, maar het toont hoe het combineren van twee kleine banen in een kan leiden tot een modelbaan met veel mogelijk­heden. Ideeën voor de aankleding kunnen worden verkregen van de ontwerpen waarvan dit ontwerp is afgeleid. Het ontwerp heeft een oppervlakte van bijna 2 . Ik ben dus binnen de aan mijzelf gestelde limiet gebleven. (…)

— Advertentie —