Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Hakone Tozan Railway - herzien

[150×100 cm²]
Paars ingekleurde railstukken zijn voorzien van tandheugel.
 Dalstation
 Bergstation
 Keerpunt
 Lokomotiefloods
 Hotel
 Lehnenviadukt
 Sneeuwgalerij
 Alpenweide

U heeft waarschijnlijk nooit gehoord van de Hakone Tozan Railway, maar dit is een bergspoorweg in Japan. De Hakone Tozan Railway is een adhesie spoorweg met als bijzonderheid een keerstation om hoogte te winnen. Een publicatie op de Micro Layouts website van Carl Arendt bracht me naar de fantastische modelbaantjes van de Diorama Display Factory. Een van de baantjes van de Diorama Display Factory is een model van de Hakone Tozan Railway. En ondanks de kleine oppervlakte van deze baan zijn de bouwers er toch in geslaagd de belangrijkste kenmerken van de spoorweg na te bootsen, voor zover ik heb kunnen nagaan.

Dit ontwerp tracht niet de Hakone Tozan Railway na te bootsen, maar is vooral geïnspireerd door het spoorplan. Het ontwerp bestaat uit een hoofdlijn waaraan het dalstation van de bergsporweg ligt. Van hieruit vertrekt een tandradspoorweg de berg op. Via een keerstation wordt het bergstation bereikt. Er wordt gebruik gemaakt van de tandradspoorweg van Fleischmann. Het oorspronkelijke normaalsporige elektrische lokomotiefje (artikelnummer 4306) had niet de detaillering die tegenwoordig normaal is. Momenteel is er een sterk verbeterd model te koop onder artikelnummer 481103. Het is gewoon een leuk modelletje.

Fleischmann tandradtreintje

De hoofdlijn 1 bestaat uit een eenvoudig ovaal. Hier kan een kort treintje dienst doen, bestaande uit een treinstel of een lokomotief met twee wagens. Het spoorbedrijf op de hoofdlijn is eenvoudig. Door in de tunnel de trein stil te zetten kan iets van een dienstregeling worden nagedaan. Deze dienstregeling dient natuurlijk wel aan te sluiten op de dienstregeling van de bergspoorweg.

Op de bergspoorweg is de dienstregeling ook eenvoudig. De lokomotief duwt de wagens van het dalstation, van spoor 2, naar het keerstation en trekt de trein het kleine stukje naar het bergstation. Dit laatste traject is dan ook wat minder stijl. Extra speelmogelijk­heden zijn er door bijvoorbeeld ’s morgens versterkingsrijtuigen van spoor 2ª toe te voegen om meer passagiers te kunnen vervoeren. Het bergstation kan bevoorraad worden door goederenwagens met etenswaren en dergelijke mee te nemen. Ook dient het spoor onderhouden te worden waardoor er af en toe een werktrein moet rijden.

Het ontwerp zelf is niet zo opzienbarend en, naar mijn mening, zonder moeilijkheden te bouwen. Omdat de oppervlakte van de baan klein is (1½ ) zullen de hellingen steil zijn om enigszins hoogte te suggereren. Dit betekent veel rotswanden en steunmuren, wat op zich natuurlijk weer een uitdaging is.

Het ontwerp is zo gemaakt dat deze van alle kanten bekeken kan worden. Aan de “noordzijde” van het ontwerp heb ik daarom een Lehnenviadukt toegevoegd. Dit is een viaduct evenwijdig aan de berghelling. Op dit viaduct begint ook het tandradtraject. Hierdoor kunt u dit ontsporingsgevoelige plekje beter in de gaten houden. Maar als u de baan gewoon tegen de wand wil zetten is dit natuurlijk ook mogelijk. Alleen het Lehnenviadukt zal dan moeten vervangen door een tunnel.

 Deze foto uit 1993 van de Hakone Tozan Railway toont het begin van de 80‰ stijging.

The scene which looked at the train of Hakone Tozan Railway which reaches the steep slope of 8%

 De onderstaande tekening geeft de railstukken weer die benodigd zijn met hun Fleischmann artikelnummers in blauw. In rood zijn de hoogtes aangegeven (in millimeters), zoals door mijn computer berekend. Het sporenplan zelf is niet moeilijk omdat er geen passtukjes benodigd zijn. De dik getekende spoorstaven zijn voorzien van tandheugel (artikelnummer 6412).

12×Fl-6101  Rechte 1/1
10×Fl-6102  Rechte 105 mmFl-6103  Rechte 1/2
 6×Fl-6107  Rechte 10 mmFl-6110  Compensatierail 80-120 mmFl-6116  Stootblok
14×Fl-6120  Bocht R1 - 36°
 6×Fl-6122  Bocht R1 - 18°
 4×Fl-6125  Bocht R2 - 36°
 1×Fl-6127  Bocht R2 - 18°
 1×Fl-6166  Elec. Eng. wissel links
 1×Fl-6172  Elec. wissel links
 3×Fl-6173  Elec. wissel rechts
 1×Fl-6176  Elec. geb. wissel links
 1×Fl-6177  Elec. geb. wissel rechts
Verbeterpunten

Deze baan heeft, gezien zijn beperkte grootte, ook beperkte mogelijk­heden. Toch is er ruimte voor verbetering en verandering. Hieronder staan enkele suggesties genoemd om de baan af te stemmen op uw wensen. Vooral de hoofdlijn kan verbeterd worden door een verdekt wachtstation toe te voegen. De opbouw van dergelijke stations kan zo complex gemaakt worden als u zelf wilt of aankunt.

  1. Wat nog ontbreekt is een wagenloods, waar de rijtuigen ’s nachts overdekt gestald kunnen worden. Dergelijke loodsen zijn een vrij normaal bij bergspoorwegen.
  2. Het is niet mogelijk zonder extra veel rangeerbewegingen gelijktijdig met twee bergtreintjes te rijden. Wilt u dit wel, dan dient u het keerstation anders te ontwerpen, zodat deze twee treinen gelijktijdig kan verwerken.
  3. De hoofdbaan is een eenvoudig ovaal met al zijn beperkingen. Er kan eigenlijk maar één trein tegelijk rijden. Ook hier heb ik het Japanse plan gewoon gekopieerd. Door het toevoegen van verdekte wachtsporen kunnen meer treinen worden ingezet. Hoe u het verdekte wachtstation gaat inrichten laat ik aan uzelf over.
  4. Het wachtstation van de hoofdlijn kan uitgebreider worden gemaakt door deze een verdieping lager te maken. Door het dalstation als kopstation uit te voeren kan bijvoorbeeld het uitgaande spoor met een spiraal verder naar beneden worden gebracht. Hier kan dan een “fiddle yard” zorgen voor een grotere opslagcapaciteit van meerdere treinen.
  5. De spoorbaan hoeft niet per sé met tandradspoor te worden gemaakt. Het Japanse voorbeeld is dat ook niet. Door de helling al direct na het station te laten beginnen kan toch voldoende hoogte worden bereikt om het hoofdspoor te kruisen.

— Advertentie —