Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Polderbaan

Polderbaan
[200×100 cm²]
 Station
 Fietsenstalling
 Seinhuis
 Perron
 Losweg
 Coöperatie

Dit baanplan is gemaakt op verzoek van Holland Scale, maker van schaalmodellen van Nederlandse huizen. Doel was een typisch Nederlandse baan te maken. Het plan is ook gepubliceerd op de Holland Scale website. Koen Nederlof heeft dit ontwerp genomen als uitgangspunt voor zijn eigen modelbaan.

De baan maakt gebruik van Märklin C-rails. Märklin wordt nu eenmaal het meest gebruikt en veel mensen beginnen hun hobby met dit merk. Maar het staat u natuurlijk vrij dit plan om te zetten naar ander railmateriaal van Märklin of een andere fabrikant. Spoor 1 is het rondlopende hoofdspoor. Spoor 2 is het tweede perronspoor. Door het perron in de boog te leggen blijft er genoeg ruimte voor wisselstraten, waardoor er weer meer opstel­sporen kunnen worden gemaakt. Spoor 2ª is het aankomst- en vertrekspoor van de goederendienst. Op dit spoor worden de wagens verdeeld over de goederensporen 3, 4 en 5. Spoor 3 en 4 liggen aan een losweg. Hier kunt u wagens van allerlei typen kwijt, al naargelang de bedrijvigheid die u zich in het dorp voorstelt. Spoor 5 voert naar een loods, bijvoorbeeld van de plaatselijke landbouwcoöperatie.

Spoor 1 vormt het ovaal. Er zijn veel gevorderde modelbouwers die de ovaalvorm afkeuren. Om deze te maskeren zou een stuk van het ovaal uit het zicht gebracht worden. Maar aangezien een polderlandschap geen natuurlijk reliëf kent, zullen dat kunstwerken, zoals viaducten, moeten worden. En dat vind ik op een kleine oppervlakte al gauw gekunsteld aandoen omdat ze de kleinschaligheid van het landschap teniet doen. Het is naar mijn inziens beter bossen en bosjes toe te voegen, die het landschap opdelen in stukken. De spoorbaan kan ook gedeeltelijk schuilgaan achter de hoge bomen. Het geheel lijkt dan groter dan het is.

In Nederland zijn ook zijlijnen voorzien van bovenleiding. Niets staat in de weg ook deze baan te elektrificeren. Het is voldoende om alleen de sporen 1 en 2 te voorzien van bovenleiding. De overige sporen zijn alleen voor goederenverkeer en worden, zeker bij een zijlijn, niet van een draad voorzien. Wanneer u met een personen- en een goederen­trein wil rijden kunt u een simpel meertreinenbedrijf opzetten. Door de personendienst door een elektrisch treinstel te laten verrichten en de goederendienst door een diesellokomotief kan de eerste zijn spanning krijgen door de bovenleiding en de tweede door de rails.

Treinmaterieel

Het spoorbedrijf is eenvoudig. Met een personen- en goederen­trein kunt u al een leuke dienstregeling uitvoeren. Eigenlijk is er voor meer geen plaats. De rangeerdienst kan door de goederenlokomotief worden uitgevoerd, wat gezien de omvang van de goederenaccomodatie normaal is. Een aparte rangeerlokomotief is niet nodig. Een dergelijk bedrijf was gebruikelijk tot in de jaren zeventig. Daarna zijn, mede gezien het gestopte vervoer van steenkool voor huisverwarming, bijna alle loswegen gesloten. Maar deze rationalisatie kan natuurlijk op uw baan niet doorgevoerd zijn.

Tegenwoordig is er voldoende Nederlands materieel te koop. Er is ook voldoende (omgebouwd) materieel voor het Märklin drierail systeem verkrijgbaar. Wilt u alleen origineel Märklin materieel gebruiken, zult u wat meer creativiteit moeten gebruiken. Märklin levert namelijk geen Nederlands zijlijnmaterieel. Of u zult een getrokken trein moeten samenstellen, waarbij u “gedwongen” wordt uw baan te voorzien van bovenleiding. Of u kunt de baan plaatsen in de grensstreek. Niets let u dan Belgisch of Duits dieselmaterieel te gebruiken voor dienst naar het buitenland.

 Deze demonstratiebaan in het Pecorama laat zien hoe leuk een gebogen station eruit kan zien. Wel opletten dat er genoed ruimte is voor de overhang van de rijtuigen in de bogen, zodat de rijtuigen niet langs de perronrand schuren.

Peco demonstratiebaan
Opbouw van de baan

De baan kan gebouwd worden op een vlakke plaat. De spoorbaan ligt in een polder altijd enigszins verhoogd dus u zult een spoordijk moeten maken. Hierdoor kan er een kleine brug over een sloot worden gebouwd naast de spoorwegovergang. Het landschap bestaat uit een typisch polderlandschap. Het station ligt buiten het dorp. Voor het station ligt een typisch Nederlands stationspleintje waar eigenlijk niets te beleven valt, behalve wachten op de (buurt)bus. De typisch Nederlandse spoorweggebouwen zult u zelf moeten bouwen of aanpassen van Duits voorbeeld. Voor het station op kan het Kibri station “Reichelsheim”, nr. B-9492, gebruikt worden. De aangebouwde goederenloods moet er dan wel af. Ook kan het gebouw soberder gemaakt worden door gevelornamenten weg te laten. Voor de andere gebouwen zouden de volgende Faller bouwpakketten gebruikt kunnen worden: voor het seinhuis nr. 120 en voor de goederenloods nr. 152. Door het vakwerk grijs te schilderen wordt een stalen geraamte gesuggereerd, wat ook in Nederland bij utiliteitsbouw voorkomt. Ook zullen de daken moeten worden vervangen door pannendaken. Voor de andere gebouwen kunt u de bouwpakketten van de woonhuizen van Holland Scale nemen.

Polderbaan
-24077  Rechte 77,5 mm-24094  Rechte 94,2 mm-24107  Bocht R1 7,5°
 8×-24130  Bocht R1 30°
 9×-24172  Rechte 171,7 mm-24188  Rechte 188,3 mm-24206  Bocht R2 5,7°
14×-24230  Bocht R2 30°
 3×-24611  Wissel links
 4×-24612  Wissel rechts
 1×-24620  Engelse wissel
 1×-24649  Kruising 48,6°
 1×-24671  Meegebogen wissel links
 4×-24977  Railstuk met stootblok
Kleiner maken

Evert Jan, een lezer van deze site, heeft mij gevraagd dit ontwerp opnieuw te tekenen op N-schaal 1:160. Hij maakt gebruik van Fleischmann «piccolo»-railmateriaal. Dat materiaal heb ik dan ook gebruikt voor het onderstaande ontwerp. Ik heb de overweg met nr. 9198 gebruikt. Dit is een mechanische overweg die wordt bedient door het gewicht van de trein. En dat is niet erg realistisch, omdat de slagbomen te laat naar beneden gaan. U kunt natuurlijk een overweg nemen met elektrisch bediende slagbomen van een ander merk. Hoe u de bomen bedient, laat ik aan u over. Ik zou ze koppelen aan de seinen naast de overweg (niet ingetekend). Dus als de seinen op rood staan, staan de bomen open.

Polderbaan
[120×55 cm²]
Fl-9100  Rechte 222 mmFl-9101  Rechte 111 mmFl-9102  Rechte 57,5 mmFl-9103  Rechte 55,5 mmFl-9104  Rechte 27,75 mmFl-9116  Stootblok
5×Fl-9120  Bocht R1-45°
2×Fl-9122  Bocht R1-15°
8×Fl-9125  Bocht R2-45°
3×Fl-9127  Bocht R2-15°
1×Fl-9131  Bocht R3-15°
1×Fl-9161  Kruising 30°
3×Fl-9172  Electrische wissel links
4×Fl-9173  Electrische wissel rechts
1×Fl-9176  Electrische meegebogen wissel links
1×Fl-9186  Electrische Engelse wissel links
1×Fl-9198  Overweg

— Advertentie —