Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Waarom kleine model­spoor­wegen?

Wanneer u regelmatig door boeken met model­banen kijkt zult u al gauw merken dat er weinig aandacht is voor kleine modelspoor­wegen. Het lijkt wel of alleen fabrikanten van rails opgemerkt hebben dat er vele mensen zijn die alleen beperkte ruimte ter beschikking hebben. Maar het is mijn persoonlijke mening dat deze plannen niet het uiterste halen uit de mogelijk­heden van een kleine baan. Niet alleen mensen met beperkte ruimte kunnen alleen een kleine baan bouwen. Wanneer u een baan in een grote schaal, bijvoorbeeld 0, 1 of 2 (ook wel G-schaal genoemd), wilt bouwen komt u gauw tot de ontdekking dat een schijnbaar grote ruimte kleiner is dan u denkt. Een tafelgrote baan in H0-schaal wordt een kamergrote baan in 2. Sommige mensen zullen zeggen dat elementen van grote model­banen gebruikt kunnen worden voor kleine banen. Dit zal wel theoretisch het geval zijn, maar eerlijk gezegd denk ik dat sommige thema’s van grote banen niet gebruikt kunnen worden voor kleinere varianten. U kunt simpelweg geen hoofdspoorlijn afbeelden op 2  H0 baan zonder teveel compromissen aan te gaan. Ik denk dat het veel nuttiger is ontwerpen voor kleine banen te gebruiken voor grotere formaten. U kunt eenvoudig de ontwerpen “opblazen” en u krijgt een meer realistische baan met ruimere bogen en slankere wissels, langere sporen voor meer wagens en meer mogelijk­heden voor een realistisch landschap. Wanneer u het paradigma “less is beautiful” aanhangt bij het ontwerpen van modelspoor­wegen hoop ik dat u plezier zult hebben van deze pagina’s.

 Dit is een foto van een project genaamd La gare de St. Artois. Dit diorama was te zien op de Nederlandse Modelspoordagen van 2008. Het toont een klein eindstation van een zijlijn in een landelijke omgeving. Het station heeft een omrijdspoor en drie opstel­sporen en ik denk dat dit alle rangeer­mogelijk­heden zijn die je bij zo’n thema kan krijgen. Wie houdt van eenvoud en realisme is een dergelijk thema zeker het overwegen waard.

La Gare de St. Artois
Principes van het ontwerpen van kleine model­banen

Wanneer u een kleine modelspoor­weg ontwerpt, is het essentieel dat u zich bewust bent van de beperkingen die de kleine ruimte u oplegt. In de meeste literatuur wordt gesteld dat de ruimte de keuze in schaal beperkt, ben ik van mening dat de grootste beperking in de keuze van het thema ligt. Hoofdspoorwegen kunnen niet terwijl industriespoorwegen en tramlijnen zeer goed mogelijk zijn. Als u van hoofdspoorwegen houdt maar er geen ruimte voor heeft, dient u waarschijnlijk een kleinere schaal te nemen. Mijn plannen richten zich op de volgende thema’s die geschikt zijn voor kleine banen:

 De modelbaan “Het Eiland Waan” toont een interlokaal elektrisch trambedrijf in schaal 0 (1:43½). De modelbaan is geïnspireerd op het trambedrijf op het eiland Man (Isle of Man) in de Ierse Zee. Gezien op de Modelspoordagen 2010.

Het eiland Waan

Wanneer u zich kunt beperken tot een thema is het waarschijnlijker dat u succes zult hebben. Des te ervarener een bouwer, des te drastischer beperkt hij zijn thema’s. Terwijl de meeste beginners groeien van een zijlijn naar een hoofdspoorweg wanneer budget en ruimte meegroeien, wanneer ze zich verder ontwikkelen neigen ze terug te groeien naar een beperkt thema. Maar dit tafereel wordt minutieus nagebouwd. Als u te kieskeurig bent, begin dan niet aan een kleine baan. Er zullen allerlei ongerijmdheden aanwezig zijn: bogen die te krap zijn, te scherpe wissels, te korte sporen. Alles wordt gecomprimeerd tot het onmogelijke. Maar als u een kleine baan kunt bouwen of helemaal geen baan is de keuze aan u.

Modulen en diorama’s

Modulen en diorama’s worden steeds populairder wanneer het gaat om kleine ruimtes. De belangrijkste verschillen tussen deze vormen van banen en de kleine modelspoor­wegen die ik beschrijf is de mogelijk­heden voor rangeren. Modules met hun standaardkoppelingen naar andere modulen kunnen in de meeste gevallen niet op zichzelf functioneren. Diorama’s richten zich op het landschap en niet op rangeren. Natuurlijk zijn er modulen en diorama’s waarop gerangeerd kan worden. U kunt modules en diorama’s ontwerpen waarop een treinbedrijf geëxploiteerd kan worden. De meeste kunnen gekenschetst worden als rangeerbanen. De stralen voor de bogen die ik me permitteer zijn te krap voor modulen. De standaarden voor modulen schrijven veel ruimere bogen voor, uitgezonderd voor smalspoormodulen.

Persoonlijk geef ik de voorkeur aan modulen die op zichzelf kunnen functioneren. Hiermee kan men plezier thuis als in de groep hebben. Momenteel bevat deze “site” geen plannen voor modulen. Misschien ergens in de toekomst…

 Een Frans smalspoorstation is het thema van dit diorama, getoond op de tentoon­stellingsstand van Rail Magazine tijdens Rail+Modelbouw2002. Het diorama bestaat uit een ovaal met een klein stationnetje met twee sporen. Prachtig uitgevoerd en fantastisch om te zien, maar mogelijk­heden voor een uitgebreid treinbedrijf zijn er niet.

Railmagazine diorama
Over de ontwerpen

Alle ontwerpen zijn voor H0 schaal met normaalspoor. Wanneer u bouwt met een kleinere schaal of met smalspoor heeft u minder ruimte nodig of kunt u de ruimte gebruiken voor ruimere bogen en wissels. Ik geef geen suggesties hoe de plannen te “herschalen” en ik geef geen maten voor andere schalen. Het is aan u hoe deze plannen aan te passen aan uw persoonlijke situatie. Ik denk dat u deze plannen in ieder geografische omgeving kunt plaatsen. Ze zijn gemaakt met continentaal Europa in het achterhoofd, maar een Amerikaanse omgeving zou geen probleem moeten zijn.

Alle ontwerpen hebben een oppervlakte van minder dan 2 . Dit is de mijzelf opgelegde limiet voor kleine banen. Het is iets kleiner dan de Amerikaanse standaardoppervlakte van 4×8 voet (±120×240 cm²). Een ietwat grotere baan is nog steeds een kleine modelspoor­weg, maar ik zei eerder dat de plannen uitdagend moesten zijn. U kunt zeggen dat alles erg overladen werkt. Dit zal ik niet ontkennen, maar ik heb getracht om banen te ontwerpen op de kleinst mogelijke oppervlakte. Met een beetje meer ruimte krijgt u onmiddellijk betere resultaten.

— Advertentie —