Ontwerp van kleine model­spoor­banen

De baan uitbreiden

Een extra kopstation
[200×130 cm²]
 Doorgaand station
 Goederenloods
 Steenslagfabriek
 Kopstation
 Laad- en losstraat

Op de vorige pagina’s heb ik laten zien hoe je door het verkleinen of vergroten van een baanontwerp een idee kan uitwerken. Hier wil ik beschrijven dat je een ontwerp ook kan uitbreiden. Het idee om een ontwerp uitbreidbaar te maken is niet nieuw. Vooral in de Verenigde Staten zijn er veel ontwerpen gemaakt die uitbreidbaar zijn, zodat de baan kan meegroeien met de ruimte, budgetten en vaardigheden van de gebruiker. Zo is de wereldberoemde baan van John Allen, “Gorre and Daphetid”, uitgebreid van een simpele modelbaan van 4×8 voet tot een keldervullend modelbaanparadijs.

Zo ver wil ik niet gaan. Hier wil ik twee ideeën presenteren waarbij een eenvoudige uitbreiding van een simpel ovaal tot veel meer rij­mogelijk­heden kan leiden.

 Een korte passagierstrein, zoals dit treinstel BR628-treinstel van de DB in Sigmaringen, Duitsland, is ook op de modelbaan voldoende om een eenvoudige personendienst op de modelbanen uit te voeren. De foto is gemaakt op 28 juli 2020.

Een BR628-treinstel van de Duitse spoorwegen rijdt station Sigmaringen in Duitsland binnen, op de weg naar Ulm.
Een extra kopstation

De bovenstaande baan begint met het – voor mij – minimaal mogelijke ovaal met wat rangeer­mogelijk­heden. Het ovaal heeft een inhaalspoor bij het station en twee opstel­sporen. Deze zijn hier getekend met Märklin C-rails. Op deze baan kan je met maximaal twee treintjes, bijvoorbeeld een personen­trein en een goederen­trein rijden. Gezien de krappe boogstralen raad ik aan alleen korte wagens te gebruiken. Anders kunnen er problemen met het koppelen van de wagens ontstaan.

Door aan deze baan een extra kopstation toe te voegen, kan er opeens met meer treinen worden gereden. Ook zijn er meer opstel­sporen zodat de rangeer­mogelijk­heden ook uitgebreider worden. Het stationnetje aan het ovaal dient nu ook om treinen “om te zetten”, dat wil zeggen de locomotief aan de andere kant te rangeren. Zo kan de trein van richting veranderen en weer terug naar het kopstation rijden. Dit geeft meer leven in de brouwerij dan alleen rondjes rijden.

 Wie dit ontwerp wil nabouwen zijn hieronder de nummers van de railstukken weergegeven. Ik zou de ruimte tussen het station en het ovaal groter maken. Hierdoor heb je meer bewegings­vrijheid wanneer je de baan bedient.

Een extra kopstation
Slaapkamerbaan (herzien)

Zoals ik al hierboven schreef, zijn er in de loop van de tijd heel veel ontwerpen in de Verenigde Staten gemaakt waarbij een ovaal op een rechthoekige plaat werd uitgebreid met een kopstation. Het onderstaande ontwerp is een aanpassing van een ontwerp van Iain Rice, gepubliceerd in Model Railroader in oktober 2001. Eigenlijk is dit ontwerp niet meer klein te noemen en voldoet het niet aan de door mijzelf opgelegde limieten. Maar toch wilde ik kijken hoe ik dit ontwerp, oorspronkelijk getekend met flexrails, met de starre Märklin C-rails toch kon worden nagemaakt. En dat is goed gelukt, al zeg ik het zelf. Ik heb zo veel mogelijk de slanke (meegebogen) wissels gebruikt. Dat ziet er niet alleen beter uit, maar geeft ook betere rij­eigenschappen. Alleen de wissels die een beetje uit het zicht zijn, hebben een “normale” radius. Het kon niet anders zonder de oorspronkelijke afmetingen van de baan te overschrijden.

Slaapkamerbaan
[240×300 cm²]

Omdat het altijd passen en meten is om alles binnen de zelfopgelegde ruimte­beperkingen passend te krijgen, heeft dit ontwerp twee probleempjes. Bij het inhaalspoor onderaan paste alles net niet precies. Wie dit ontwerp wil nabouwen moet waarschijnlijk het spoor iets wringen. Dus goed testen dat de treinen er gemakkelijk over rijden. Aan de bovenkant is de afstand tussen het stations­spoor en het opstel­spoor aan de krappe kant. Volgens mij past het wel, alleen we even uitkijken wel materieel er nog langs kan zonder dat de wagens elkaar aanstoten.

Hoe het rijbedrijf eruit kan gaan zien, laat ik aan u over. Zoals bij mij gebruikelijk ligt de aandacht op rangeren en goederentransport. personen­treinen spelen een ondergeschikte rol. Eén personen­trein – een getrokken trein of een treinstel – is voldoende om een stoptrein­dienst te onderhouden.

Omdat de baan voorzien is van een spoor­driehoek, is het omzetten van de locomotief niet nodig. En met het Märklin-drierailsysteem kan dat ook gemakkelijk worden gemaakt zonder kortsluiting. Maar het blijft toch wel een typisch Amerikaans ontwerp. Er zijn geen verdekte schaduw­stations, er zijn geen hellingen en er is een open, zichtbaar ovaal. Maar bij dit soort ontwerpen ligt de nadruk altijd op rangeren en niet zozeer op het uitvoeren van een treindienst. En er zijn genoeg rangeer­mogelijk­heden!

 Hieronder hetzelfde ontwerp met de nummers van de railstukken. De probleemzones zijn ook aangegeven. Het is aan u om alles passend te krijgen. U moet er ook voor zorgen dat de achterste gedeelten van de baan toegankelijk zijn voor bouw en onderhoud. Luiken of losse stukken landschap zijn nodig om dit mogelijk te maken. Ik heb ze niet ingetekend.

Slaapkamerbaan

— Advertentie —