Ontwerp van kleine model­spoor­banen

“Starters Kid”

Starters Kid
[120×100 cm²]
 Stationsgebouw
 Goederenloods
 Lokloods
 Losweg
 opstel­spoor

De wat rare Engelse titel van deze pagina is een woordspeling op “starters kit”, wat beginset betekent, en “kid”, wat kind betekent. Eigenlijk heb ik deze baan ontworpen voor mijn eigen kinderen die nu langzaam rijp waren voor modeltreinen. Maar ook volwassenen kunnen van deze baan wat leren. Het baanontwerp heeft geen echt specifiek thema. Het is gewoon een zijlijntje in het middelgebergte. Het ontwerp is eigenlijk een klassieker met een verlengd ovaal voor meer rijlengte. Hiervoor is een tunnel noodzakelijk en zijn er hellingen en bruggen. Ik denk dat dit elementen zijn die kinderen gewoon leuk vinden. Verder is er een stationnetje met drie opstel­sporen en een lokloods, zodat er ook nog wat te rangeren is. Ik denk zelfs dat er veel rangeer­mogelijk­heden zijn voor zo’n kleine oppervlakte. Wat ontbreekt zijn verdekte opstel­sporen. Ten eerste heb ik er geen plaats voor gevonden en ten tweede denk ik dat ze niet erg noodzakelijk zijn voor de manier waarop kinderen met modeltreinen spelen.

Ik heb deze baan ontworpen als alternatief voor de kant-en-klaar landschappen die te koop zijn. Deze zogenaamde “Fertiggelände” hebben meestal overdreven landschappen met hooggebergte-imitatie. Wat erger is, er is niet goed nagedacht over de spoorplannen. Te weinig rangeer-, lees: speelmogelijk­heden, en te veel wild door elkaar slingerende ovalen. Ook wilde ik eens uitvinden wat nu mogelijk is wanneer er op een kleine oppervlakte wordt gewerkt met niveauverschillen. Eigenlijk is de baan rond de hellingen ontworpen. De hellingshoeken zijn zo klein mogelijk gehouden door de hellingen zelf zo lang mogelijk te maken. En de rest volgde zo ongeveer daaruit. Hierdoor worden wel de mogelijk­heden om tot variatie wel erg beperkt, zo is mijn bescheiden mening.

 Erg origineel ben ik niet geweest met dit ontwerp. Zoals gezegd is dit een klassiek ontwerp en in vele andere baanplannenboekjes komen dergelijke ontwerpen voor. Misschien niet voor zo’n kleine oppervlakte, meestal voor meer dan 1½ . Een van mijn inspiratiebronnen is deze tentoon­stellingsbaan van PIKO (Duitsland). Heeft u tenminste een idee hoe een en ander eruit kan komen te zien.

PIKO demonstratiebaan
Wel voor beginners?

Ik denk dat deze baan geschikt is voor beginnende modelbouwers, bijvoorbeeld kinderen. Maar omdat dit plan hellingen kent die aan de grenzen van het maakbare zijn, denk ik dat de ondergrond nauwkeurig in elkaar dient te worden gezet. Omdat ik getracht heb de hellingshoeken onder de 50‰ te houden, is het hoogteverschil tussen boven en onder minimaal. De toleranties zijn erg klein en er zal dus precies gewerkt moeten worden. Ik denk dat juist deze hellingen het grote aandachtspunt van deze baan is.

Omdat dit een ontwerp is voor beginners, geef ik hier de stukslijsten voor het ontwerp. Ik heb voor Märklin C-rails gekozen omdat hier in Europa Märklin erg populair is als beginset. Maar u kunt dit ontwerp eenvoudig omzetten naar uw favoriete merk. De onderstaande figuren geven de railstukken weer die benodigd zijn met hun Märklin artikelnummers in rood. In blauw zijn de hoogtes aangegeven (in millimeters), zoals door mijn computer berekend. Het is essentieel dat u de hoogte van de spoorbaan instelbaar maakt door passtukjes of iets dergelijks, zodat u altijd kan nastellen. En natuurlijk veel proefrijden. Heeft u weinig ervaring met dit soort precisie timmerwerkzaamheden raad ik u aan eerst u uitvoering te oriënteren in de modelspoorliteratuur. Het sporenplan zelf is niet moeilijk omdat er geen passtukjes benodigd zijn. Die zijn dan ook wat moeilijk te maken met Märklin C-rails.

 Hieronder zijn de artikelnummers en hoogtes weergegeven voor het zichtbare en onzichtbare gedeelte van de baan.

-24077  Rechte 77,5 mm-24094  Rechte 94,2 mm-24115  Bocht R1 15°
23×-24130  Bocht R1 30°
 6×-24188  Rechte 188,3 mm-24206  Bocht R2 5,7°
 6×-24230  Bocht R2 30°
 1×-24611  Wissel links
 1×-24612  Wissel rechts
 2×-24671  Geb. wissel links
 2×-24672  Geb. wissel rechts
 4×-24977  Railstuk met stootblok
Baanplan met artikel nummers en hoogtes (zichtbaar gedeelte)
Baanplan met artikel nummers en hoogtes (verdekte gedeelte)
Opnieuw getekend

Edwin en Jonas hebben me gevraagd om dit baanplan opnieuw te tekenen voor het Fleischmann Profi systeem. Ik wilde geen flexrails gebruiken om te kijken of dit spoorsysteem ook geschikt is voor dit soort banen. Na wat gepuzzel ben ik erin geslaagd hetzelfde spoorfiguur op dezelfde oppervlakte te leggen. De maximale hellingshoek is ongeveer 5%.

 Hieronder zijn de artikelnummers en hoogtes weergegeven voor het zichtbare gedeelte van de baan.

Baanplan met artikel nummers en hoogtes (zichtbare gedeelte)

 En hieronder zijn de artikelnummers en hoogtes weergegeven voor het verdekte gedeelte van de baan.

Baanplan met artikel nummers en hoogtes (verdekte gedeelte)
Fl-6101 Rechte rail 200mm
 4×Fl-6102 Rechte rail 105 mmFl-6103 Rechte rail 100 mmFl-6107 Rechte rail 10 mmFl-6110 Compensatierail 80 mm - 120 mmFl-6117 Stootblok 30 mmFl-6120 Gebogen rail r=356,5 mm 36°
 5×Fl-6122 Gebogen rail r=356,5 mm 18°
 6×Fl-6125 Gebogen rail r=420 mm 36°
 4×Fl-6127 Gebogen rail r=420 mm 18°
 6×Fl-6131 Gebogen rail r=483,5 mm 18°
 1×Fl-6133 Gebogen rail r=547 mm 18°
 1×Fl-6170 Wissel links
 1×Fl-6171 Wissel rechts
 2×Fl-6174 Wissel gebogen links 36°
 2×Fl-6175 Wissel gebogen rechts 36°

— Advertentie —