Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Startset

Startset
[130×100 cm²]
 Station
 Goederenloods
 Locloods
 Huizenrij
 Verdekt opstelspoor
 Gebogen achtergrond

De meeste modelspoorbouwers beginnen hun modelbouwcarrière met een startset. Een waarom ook niet. Je krijgt een locomotief, wagentjes, rails en een voeding voor relatief weinig geld. Maar waar de bouwer meestal snel achter komt, is dat het door de fabrikant aanbevolen railplan maar bar weinig mogelijkheden kent. Een ovaal met hooguit een uitwijkspoor. Daar raak je snel op uitgekeken want eigenlijk kan de trein alleen maar rondjes rijden.

De vermaarde Britse schrijver van modelspoorboeken, C.J. Freezer, had precies datzelfde bezwaar. Ook hij zocht naar een mogelijkheid om op een kleine oppervlakte iets slims te doen met de rails uit een startset. Zijn plan, prozaïsch SP1 genaamd [Freezer, C.J.: 60 Plans for Small Railways], bevat een prachtige aanzet om meer te doen met een startset.

Ik heb zijn plan aangepast van Britse naar Europees-continentale omstandigheden. Ik heb een startset van Märklin genomen. De rails van de iets grotere sets bevatten maken ovaal met een uitwijkspoor. Met drie extra wissels en wat meer rails is al een veel interessantere railfiguur te maken. Ik heb de wissels ook zo geplaatst dat ze allemaal vanaf de voorkant met de hand zijn te bedienen. Natuurlijk zijn Märklin wissels ook op afstand en digitaal te bedienen. Maar de beginnende modelspoorbouwer wil toch liever niet direct €200 besteden aan aandrijvingen en decoders?

Het plan van Freezer omvat wel een ovaal maar geen inhaalmogelijkheid. Weel veel kopsporen om wagen en treinstellen weg te zetten. En een verdekt opstelspoor wat de buitenwereld voorstelt. In principe is het mogelijk met twee treinen te rijden; alleen niet tegelijkertijd. We zullen later zien dat dit bij modelspoorbanen op een klein oppervlak altijd een uitdaging is. Maar wanneer je in je eentje treinen bestuurt, is één trein tegelijkertijd voldoende, Zeker wanneer er gerangeerd moet worden.

Freezer merkt terecht op dat de treinen, in ieder geval de goederentrein, het beste tegen de klok in kan rijden. Zo zijn alle opstelsporen goed bereikbaar. Voor de passagierstrein zou ik een treinstel nemen. De Märklin Start up – Startpackung “Moderner Nahverkehr” (artikelnummer 29641) – biedt een LINT 27-trein. De goederentrein moet u los kopen. Maar uit ervaring weet ik dat veel goederenwagens, vooral als die in andere startsets zijn opgenomen, tweedhand goedkoop zijn te krijgen. Handelaren halen soms startsets uit elkaar en verkopen de losse onderdelen tegen een schappelijke prijs op internet. Ook een rangeerlok, zoals de DHG 700 is vaak goedkoop te vinden. Wel direct een digitale versie kopen.

Dieseltriebwagen BR 640 LINT

Eigenlijk vind ik dit ontwerp van Freezer een schot-in-de-roos voor beginners. Het verdekte opstelspoor en de vele rangeermogelijkheden bieden een goede start voor het echte rangeren met treinen en wagens. Wie het verder wil nemen kan ook met een dienstregeling gaan werken, waarbij wagens van de ene bestemming naar de andere gebracht moeten worden. Het voert te ver om hier zo‘n systeem uit te leggen. Maar u kunt het zo simpel of ingewikkeld maken als u zelf wilt.

 Hieronder zijn de railstukken opgesomd.

-24064  Rechte 64,3 mm-24077  Rechte 77,5 mm-24088  Aansluitrail 188,3 mm-24094  Rechte 94,2 mm
12×-24130  Bocht R1 30°
 6×-24171  Rechte 171,7 mm-24188  Rechte 188,3 mm-24206  Bocht R2 5,7°
 2×-24224  Bocht R2 24,3°
 2×-24230  Bocht R2 30°
 1×-24611  Wissel links
 3×-24612  Wissel rechts
 1×-24671  Geb. wissel links
 3×-24977  Railstuk met stootblok
Starset
Britse modelspoorwegen

Natuurlijk kan het geen kwaad ook inspiratie op te doen voor modelpoorplannen bij andere sites, boeken en tijdschriften. Een goed idee van een ander overnemen is niet slecht. Ik doe het ook regelmatig. Niet om een idee te stelen, maar om de maker van het plan te eren. Daarom doe ik het altijd met bronvermelding.

Zelf ben ik altijd enthousiast over modelspoorplannen uit het Verenigd Koninkrijk. In dat land hebben modelpoorbouwers ook weinig plaats omdat de huizen daar gewoon wat kleiner zijn. Dat heeft geleid tot een groot aantal goede ideeën om kleine modelspoorwegen te maken. Auteurs zoals Freezer, maar ook Iain Rice, hebben fantastische boeken geschreven hoe mooie modelbaan te maken in kleine ruimtes. Op het internet zijn vele voorbeelden te vinden. Maar ook op modelspoortentoonstellingen worden regelmatig Britse modelspoorbanen getoond. Echt een aanrader om daar eens te gaan kijken.

 Een mooie Britse baan is de Ladeside Diesel Depot, waar op een kleine oppervlakte een depot voor diesellokomotieven is nagebootst. Gezien op 20 februari 2015 op Rail 2015.

Ladeside  Diesel  Depot

— Advertentie —