Ontwerp van kleine model­spoor­banen

Zelfvoorzienend kistje

Box
[29×20×14 cm³ (l×b×h)]

Geïnspireerd door modelbanen in een koffer, begon ik na te denken over hoe klein een functionerende modelbaantje — met mogelijkheden om wagens op een zinvolle manier te verplaatsen — zou kunnen zijn. En bovendien, zou deze baan zelfstandig kunnen functioneren? D.w.z. dat alle benodigdheden zijn inbegrepen in de modelbaan: rails, stroomvoorziening enzovoort. Ik begon met het selecteren van een kant-en-klare houten kist met deksel. Toen ik een kandidaat-doos vond, ontwierp ik het sporenplan. Een klein station met één perron en een goederenspoor. Omdat alles nogal krap is, moest er een goederendraaischijf worden toegepast om wat extra speelwaarde te krijgen.

De truc van het ontwerp is om het uithaalspoor loskoppelbaar te maken. Het spoorstuk kan aan de kist worden “geklikt” en wanneer het niet wordt gebruikt, eronder worden opgeslagen.

Ik kocht een houten kistje op het internet en draaide het kistje om. De deksel werd naar de onderkant verplaatst. Hierdoor ontstond een grote holle ruimte waar alle elektra en schakelaars in paste. Ik wilde ook een volledig functionele draaischijf. Om het een beetje makkelijk te maken, heb ik een motor met de snelheid van 1 omwenteling per minuut gekocht. Het werd een elektromotor met een reductiekast. 1 rpm leek me langzaam genoeg voor een voorbeeldgerechte werking. Deze motoren zijn vrij groot vanwege alle tandwielen, dus ik had echt de hoogte van de houten kist nodig om alles erin te passen.

Omdat ik veel ruimte ondergronds nodig had, bleef dat de landschappelijke hoogte aan de zichtzijde beperkt. De hoogte bleek ongeveer 3 cm onder de deksel. Dit leverde problemen op bij het ontwerpen van het landschap in schaal 00 (1:76). Mijn liefde voor Brits smalspoor inspireerde me om 00-9 als schaal te gebruiken. De gebouwen zijn eigenlijk te klein voor deze schaal, maar dat was het compromis dat ik moest sluiten. De gebouwen zijn meer H0 dan 00. Onze geliefde mini-figuurtjes stoten hun hoofdjes tegen de deurposten.

Opbouw (2023)
Zelfvoorzienend kistje: Overzicht (1) Zelfvoorzienend kistje: Overzicht (2)
Zelfvoorzienend kistje: Abri (3) Zelfvoorzienend kistje: Laad- en losweg (4)
Draaischijf

Het gebruikte rails zijn een mengelmoes van allerlei 9 mm rails. Ik heb Roco H0e-rails gebruikt voor de rechte stukken, N-schaal bochten van Minitrix en een H0e-wissel van Bemo. Alle railstukken heb ik om de een of andere reden in de afgelopen decennia verzameld.

De draaischijf vormde een hele uitdaging. De 90 graden kruising is gemaakt door Arnold. De ringen en draaischijf zelf zijn gemaakt van PVC onderdelen voor afvoerbuizen. Deze sluiten nauw op elkaar aan en zijn precies rond. Maar het grootste probleem waren de elektrische aansluitingen van de baan op de draaischijf. De polariteit moet omwisselen, afhankelijk van de positie van de draaischijf. Het systeem laten werken zorgde voor veel kopzorgen en voor veel mislukte oplossingen. Maar ik heb een manier gevonden die min of meer betrouwbaar werkt met sleepcontacten — contactveren van een kapot relais — over koperen strips.

Conclusie

Zou ik nog eens zo’n klein baantje maken? Ik ben niet superblij met het resultaat. Ik besteedde te veel tijd aan het elektrisch aangestuurd maken, de wissel en het draaiplateau. Uiteindelijk zou handmatige bediening gemakkelijker en waarschijnlijk betrouwbaarder zijn. Dit laat meer ruimte over onder de lay-out, waardoor het gemakkelijker wordt om alles in de kleine ruimte onder het zichtbare gedeelte te passen. Misschien blijft er dan ruimte over om het rollend materieel op te slaan, waardoor het baantje echt op zichzelf komt te staat.

Verder zou ik meer kant-en-klare onderdelen gebruiken. Het heeft niet echt zin om je eigen eenvoudige transistor-gebaseerde voeding te bouwen als je goedkope kant-en-klare elektronica uit China kunt kopen. Of ik had een tweedehands transformator kunnen gebruiken. Ik had veel onderdelen al in huis, dus in die zin was het kostenneutraal. Anders zou het een nogal inefficiënt project zijn geweest.

Maar afgezien van al deze bezwaren hoop ik dat dit modelbaantje u inspireert om verder te gaan dan het gebruikelijke. Bouw ook eens een op autonoom, duveltje-in-een-doosje-baantje.

Fotogalerij (2023)
Zelfvoorzienend kistje: Overzicht (1) Zelfvoorzienend kistje: Detail (2) Zelfvoorzienend kistje: Detail (3) Zelfvoorzienend kistje: Detail (4) Zelfvoorzienend kistje: Detail (5) Zelfvoorzienend kistje: Detail (6) Zelfvoorzienend kistje: Detail (7) Zelfvoorzienend kistje: Detail (8) Zelfvoorzienend kistje: Detail (9) Zelfvoorzienend kistje: Bedrading (11) Zelfvoorzienend kistje: Bedrading (12) Zelfvoorzienend kistje: Overzicht (13)

— Advertentie —